Theo lãnh đạo Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), do tình hình dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp và kéo dài, đặc biệt là việc áp dụng Chỉ thị 16 tại các tỉnh phía Nam và thành phố lớn như TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng… và các tỉnh miền Trung- Tây Nguyên, đây là những địa phương, những thị trường tiêu thụ xăng dầu rất lớn, chiếm trên 60% nhu cầu tiêu thụ cả nước dẫn đến nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong nước giảm mạnh và đột ngột, BSR chủ yếu cung cấp cho các thị trường này nên việc áp dụng giãn cách xã hội đã ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến việc tiêu thụ sản phẩm của Nhà máy lọc dầu Dung Quất.

 

 

 

 Hiện nay, các thương nhân đầu mối đã giảm/dừng nhận hàng tại Nhà máy với khối lượng rất lớn.Việc giãn lịch nhận hàng đã làm số lượng tồn kho của Nhà máy tăng lên rất nhanh giai đoạn cuối tháng 7 và tháng 8/2021. Lượng hàng nhận của Nhà máy lọc dầu Dung Quất trong tháng 8 chỉ khoảng 50-60% sản lượng của hợp đồng, nhiều thương nhân đầu mối không có kế hoạch nhận hàng từ BSR trong thời gian tới. Do vậy, Nhà máy hiện đang đang tồn kho khoảng trên 253 tấn  sản phẩm xăng, dầu các loại và hơn 351 tấn dầu thô. Việc giảm hiệu quả kinh tế do phải giảm công suất Nhà máy, tồn kho sản phẩm tăng rất cao, BSR phải đối diện với rủi ro không còn sức tồn chứa, kể cả việc đưa hàng đi gửi kho do hệ thống kho trên thị trường hầu như đã đầy, dẫn đến nguy cơ phải dừng hoạt động Nhà máy. Khó khăn trên không riêng Nhà máy lọc dầu Dung Quất mà làm ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất, kinh doanh của hàng nghìn nhà máy trong nước.

Vừa qua, tại buổi họp với Bộ Công thương, ông Lê Xuân Huyên, Phó tổng giám đốc Tập đoàn dầu khí Việt Nam (PVN), cho biết trước tình hình dịch bệnh COVID-19 tiếp tục diễn biến phức tạp và việc áp dụng các biện pháp phòng chống dịch tại nhiều tỉnh, thành phố lớn khiến tình hình kinh doanh các sản phẩm xăng dầu sụt giảm nghiêm trọng. Tồn kho xăng dầu tăng mạnh tại kho thương nhân đầu mối kinh doanh lẫn kho 2 nhà máy lọc dầu trong nước (Dung Quất - Quảng Ngãi và Nghi Sơn - Thanh Hóa). Đồng thời, ông Nguyễn Xuân Hùng, Phó tổng giám đốc Tập đoàn xăng dầu Việt Nam  (Petrolimex), thông tin sản lượng tiêu thụ xăng E5 RON92 và dầu DO 0,05% hiện chỉ bằng khoảng 50% so với bình quân cùng thời điểm tháng 6, xăng RON95 cũng chỉ đạt 30% so với bình quân cùng thời điểm tháng 6 và thị trường đang tiếp tục giảm nếu các địa phương kéo dài thời gian giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16. Sụt giảm tiêu thụ xăng dầu của thị trường nội địa khiến Petrolimex buộc phải hạn chế tiếp nhận xăng dầu từ các nhà máy lọc dầu, thậm chí dừng nhập khẩu các mặt hàng mà 2 nhà máy lọc dầu trong nước sản xuất được do tồn kho tăng cao.

Trước tình hình trên, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã có văn bản đề nghị Thủ tướng Chính phủ quan tâm, xem xét cho chủ trương ưu tiên sử dụng nguồn xăng dầu từ các nhà máy lọc dầu trong nước để giải phóng hàng tồn kho và hỗ trợ sản xuất tiêu thụ sản phẩm của các nhà máy, trong đó có Nhà máy lọc dầu Dung Quất thuộc BSR; BSR cũng phải kiến nghị lên các cấp có thẩm quyền trong việc điều tiết vĩ mô hoạt động kinh doanh xăng dầu trong giai đoạn đặc biệt khó khăn này. Đây không phải là BSR "cầu cứu", mà là việc cần làm và hết sức chính đáng trong thời điểm hết sức đặc biệt, vừa phải "chống giặc Covid" vừa phải ổn định kinh tế. Đã "chống giặc" thì phải có những biện pháp đặc biệt, những biện pháp này không có, hoặc chưa có tiền lệ và vượt ra ngoài khuôn khổ các quy định thông thường nhằm để thực hiện thành công mục tiêu kép là vừa chống dịch, vừa duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh để phát triển kinh tế.

Mặc dù đang gặp khó khăn và phải kiến nghị Chính phủ có biện pháp hỗ trợ, nhưng hiện nay BSR cũng không "khoanh tay" ngồi chờ, để tháo gỡ khó khăn trước mắt BSR đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp  như: giảm công suất Nhà máy xuống còn 90% (mức công suất kỹ thuật tối thiểu) từ ngày 3/8 và tiếp tục giảm dần công suất vận hành Nhà máy đến công suất tối thiểu (dự kiến giảm tới 75 đến 80% công suất thiết kế của Nhà máy) đảm bảo Nhà máy vận hành an toàn, ổn định, liên tục để phù hợp với kế hoạch tồn và lưu kho nhằm giảm thiểu khả năng dừng Nhà máy do dịch COVID-19. Giảm thiểu khối lượng hàng bốc theo hợp đồng và điều chỉnh lịch bốc/dỡ, lịch dỡ hàng phù hợp với tồn trữ dầu thô tại kho chứa của Nhà máy giảm chi phí tàu chờ. Tập trung tìm kiếm các kho còn trống để xử lý gửi kho các sản phẩm xăng, dầu tồn đọng. Nhà máy đang vận hành công suất thấp nên dầu thô tồn kho rất cao, đàm phán với VSP, PVEP và PVOil để không tiếp nhận một số lô dầu trong nước theo hợp đồng kỳ hạn giữa các bên có lịch giao/nhận dầu từ tháng 10/2021 trở đi trên nguyên tắc BSR không thu không bù cho VSP, PVEP và PVOil, làm việc với Nhà cung cấp Vitol để tìm kiếm cơ hội hoán đổi hoặc chấp thuận khách hàng khác mua lại lô dầu WTI Midland tháng 10/2021 khối lượng 1.000.000 thùng và giao lại cho BSR lô dầu khác trong giai đoạn 01/12/2021 đến 31/12/2022. Sắp tới BSR có thể phải tiếp tục thông báo kiến nghị trả lại các lô dầu trong nước tháng 11 và 12/2021 khi không còn có khả năng tiếp nhận do Nhà máy giảm công suất/dừng sản xuất do dịch bệnh kéo dài. Tập trung và chuyển hướng sang sản xuất và tiêu thụ các sản phẩm hóa dầu và hiện nay phân xưởng Polypropylene đang vận hành ở công suất 115%. BSR đã đưa ra thị trường các sản phẩm hạt nhựa PP mới như T3045, Homo PP Yarn T3050, I3085 và  I3150 và được khách hàng đánh giá rất tốt. Các sản phẩm hạt nhựa PP truyền thống như T3034 và I3110 cũng  được khách hàng đánh giá cao, ổn định hơn so với các sản phẩm ngoại nhập từ Hàn Quốc, Thái Lan, Singapore,…

Trong giai đoạn 2010 - 2020, mỗi năm BSR đóng góp ngân sách nhà nước khoảng 11 nghìn tỷ đồng.  Dự báo những tháng cuối năm 2021, dịch COVID-19 còn diễn biến phức tạp, các địa phương trong nước tiếp tục thực hiện giãn cách xã hội làm cho nhu cầu tiêu thụ xăng dầu giảm mạnh, làm cho nhà máy phải giảm công suất, nên khả năng sản xuất không đạt sản lượng đề ra. Khi đó, nguồn thu ngân sách nhà nước từ NMLD Dung Quất cũng bị ảnh hưởng lớn. Nếu NMLD Dung Quất phải dừng hoạt động thì người lao động bị mất việc làm, thu ngân sách bị sụt giảm, ảnh hưởng đến an ninh năng lượng, thiệt hại rất lớn về kinh tế và gây nguy cơ mất an toàn…

Nhưng rất tiếc, ngay sau khi BSR có văn bản kiến nghị và UBND tỉnh Quảng Ngãi  có văn bản đề nghị Thủ tướng quan tâm, xem xét cho chủ trương ưu tiên sử dụng nguồn xăng dầu từ các nhà máy lọc dầu trong nước để đảm bảo cân đối cung cầu, giảm thiểu nguồn nhập khẩu xăng dầu nhằm hỗ trợ ổn định sản xuất và tiêu thụ sản phẩm xăng dầu của các đơn vị trong nước. Cụ thể là giải quyết khó khăn, kiến nghị của BSR, bên cạnh những ý kiến đồng thuận, ủng hộ thì cũng có một số ý kiến phản ứng cho rằng, hoạt động kinh doanh xăng dầu là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, các doanh nghiệp hoạt động theo cơ chế thị trường kiểu thuận mua vừa bán, không thể cấm họ mua chỗ này, chỉ họ mua chỗ kia được. Không thể bắt buộc theo kiểu mệnh lệnh để các công ty xăng dầu phải mua toàn bộ sản phẩm từ 2 nhà máy lọc dầu trong nước. Trong khi đó, BSR là doanh nghiệp 92% vốn Nhà nước. Khi doanh nghiệp làm ăn có lãi thì tiền lãi đó nộp về cho Nhà nước điều tiết, Nhà nước được hưởng lợi đầu tiên. Hiện nay giá xăng dầu trong nước và giá xăng dầu nhập khẩu bằng nhau và tiêu thụ xăng dầu trong nước còn thuận lợi về vận chuyển nên việc phải làm thể nào để thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa trong nước, giúp doanh nghiệp ổn định sản xuất… đó là việc cấp thiết, nên làm và cần phải làm.

 

 

Trước tình hình trên, nhằm hỗ trợ và tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp, mới đây Bộ Công thương đã ban hành Chỉ thị số 10/CT-BCT ngày 23/08/2021 về tăng cường quản lý xuất khẩu, nhập khẩu một số mặt hàng để hỗ trợ cho hoạt động sản xuất và tiêu dùng trong nước. Tại Chỉ thị này Bộ Công thương cũng đã chỉ đạo “Hiệp hội xăng dầu Việt Nam, Hiệp hội mía đường Việt Nam, Tập đoàn xăng dầu Việt Nam, các tập đoàn, Tổng công ty, các thương nhân đầu mối kinh doanh xuất khẩu,  nhập khẩu xăng dầu, các doanh nghiệp nhập khẩu đường chia sẻ với hoạt động của các doanh nghiệp sản xuất trong nước, ưu tiên sử dụng nguồn hàng trong nước thay thế cho nguồn hàng nhập khẩu” và chỉ đạo Vụ Thị trường trong nước “Phối hợp với các đơn vị của Văn phòng Chính phủ và các cơ quan liên quan để sớm được thông qua và ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 83/2014/NĐ-CP ngày 03/09/2014 của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu; Chỉ đạo các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đầu mối: căn cứ nhu cầu sản xuất, kinh doanh thực tế tại đơn vị để rà soát, điều chỉnh kế hoạch bảo đảm nguồn hàng, ưu tiên dụng nguồn xăng dầutừ các nhà máy lọc dầu trong nước để đảm bảo cân đối cung cầu; tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng xăng dầu bán ra thị trường theo các qui định hiện hành; đảm bảo nguồn cung xăng dầu tại các điểm bán lẻ nhằm phục vụ nhu cầu của người dân trong mọi tình huống”.

 

 

Trước khi dịch Covid-19 bùng phát lần thứ 4, hoạt động kinh doanh của BSR thuộc nhóm hưởng lợi nhất khi giá dầu dầu tăng vượt 70 USD/thùng, trong khi kế hoạch kinh doanh dựa trên giả định 45 USD/thùng. Công ty báo cáo doanh thu thuần tăng 54% lên 48.909 tỷ đồng và có lãi ròng 3.543 tỷ (trong khi nửa đầu năm ngoái lỗ 4.257 tỷ đồng). BSR là đơn vị luôn tích cực và đồng hành thực hiện tốt các hoạt động an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi nói riêng và cả nước nói chung, đặc biệt là công tác phòng, chống dịch Covid-19. Trong 8 tháng đầu năm 2021, BSR đã đóng góp trên 34 tỷ đồng và tập thể người lao động BSR cũng đã quyên góp được tổng số tiền là 531,98 triệu đồng để ủng hộ cho công tác phòng, chống Covid-19 cho tỉnh Quảng Ngãi và trong cả nước.

Bài- ảnh: Lê Hoàng - Đăng Lâm và CTV