| THANH THẢO - ''THỬ NÓI VỀ HẠNH PHÚC'' -Tiểu luận MAI BÁ ẤN | |
| Ngày đưa: 30/11/2023 10:18:41 AM |
 In bài
|
| Thơ Thanh Thảo triết lý, nhiều suy ngẫm, trở trăn, nhưng suy cho cùng, hiện thực và niềm tin về sự chuyển mình, đi lên của đất nước vẫn sáng lên trên từng trang suy ngẫm | |
| |
|
- MAI BÁ ẤN
Nhà xuất bản Hội Nhà văn vừa ấn hành tập thơ “Thử nói về hạnh phúc” của nhà thơ Thanh Thảo. Đây là tập thơ mang dạng tuyển tập gồm 58 bài thơ tiêu biểu được chính Thanh Thảo tuyển chọn trong hàng chục tác phẩm thơ đã xuất bản, bên cạnh một loạt những bài thơ mới sáng tác những năm gần đây. Nhìn tổng thể, tập thơ được kết cấu thành 3 phần chính: “Những bài thơ nửa thế kỷ trước”, “Thơ thời bao cấp” và “và mấy chục năm sau”. Kết cấu hình thức là thế, nhưng về nội dung, Thanh Thảo lại cấu trúc theo mô-típ đã làm nên “thương hiệu” thơ mình từ trước đến nay: cấu trúc của “trò chơi ru-bích”. Nghĩa là, những bài thơ ở phần “và mấy chục năm sau”, tác giả sắp xếp mở đầu tập thơ gồm 21 bài và kết thúc tập thơ gồm 6 bài. Lấy “Những bài thơ nửa thế kỷ trước” và “Thơ thời bao cấp” làm tâm rồi để những bài thơ viết trong “và mấy chục năm sau” chuyển động xoay quanh tâm ru-bích nhằm rủ rê người đọc tham gia xoay “trò chơi” như một đồng sáng tạo.
18 bài “Thơ thời bao cấp” là những suy ngẫm của nhà thơ trong những tháng ngày khó khăn gian khổ của một đất nước sau chiến tranh, bắt tay vào xây dựng cuộc sống thời bình. Ở đó có những người con từ chiến trường về với niềm vui gặp mẹ, gặp quê: giặc giã tan rồi con được đắp chăn bông/ được trôi theo đường làng mùa này tre đổ lá/ nghe nao nao lửa bếp mùi rơm rạ/ ngọn lửa chiều mẹ ủ đã mười năm (Giấc ngủ trưa của người lính an dưỡng); cónhững người lặng lẽ đạp xe đạp đi làm/ mỗi ngày ba mươi cây số/ lại lo cơm lo rau từng bữa/ đôi lúc ngồi hóa đá trước chén chè 5 xu/ nhắc một thằng bạn cũ (Nhớ bạn thời khốn khổ); có những tình yêu thánh thiện, thật lòng ngay trong nghèo đói: không hẹn ước không giận hờn không nhà cửa/ suốt ngày chủ nhật/ mà buổi sáng rét ngọt anh đã xin em năm xu/ lúc ấy hiện trước em con người anh như thế/ chẳng có gì bày vẽ thêm đâu (Nhớ). Dù sống trong muôn trùng gian khổ, khó khăn “thời bao cấp”, nhà thơ vẫn không mất niềm tin, vẫn đầy bản lĩnh xua đi “bóng tối” để giữ hồn thơ làm đẹp cuộc đời:
như một câu thơ Đường (Trăng thu).
Vượt qua thử thách, đói nghèo, sống “thoái mái” với những niềm vui hiện có:
cầm cốc bia mát lạnh làn da (Ngẫu cảm).
27 bài thơ trong phần Và mấy chục năm sau sáng tác từ sau đổi mới đến nay, vừa để mở đầu vừa kết thúc tập thơ như những ô vuông ru-bích xoay chung quanh những tháng năm chiến tranh máu lửa và cả một thời bao cấp khó khăn. Tham gia trò chơi “xoay ru-bích”, người đọc sẽ gặp lại những ô màu đỏ nhớ về thời chiến: vào đúng lúc chị Trâm mơ thấy hòa bình/ súng nổ/ những viên đạn găm vào giấc mơ/ găm vào mối tình dang dở (Đêm qua tôi mơ thấy hòa bình); sẽ “xoay” ra những ô màu xám của những tháng ngày tiếp tục khó khăn qua hình ảnh những người phụ nữ cần lao giữa cơ chế thị trường: dậy từ lúc hai giờ sáng/ ra chợ đầu mối, kéo xe hàng/ 4.0 là cái chi, các chị đâu màng/… không biết tám tháng ba vì ngày nào cũng là ba tháng tám (Tôi nghĩ tới những người phụ nữ ấy)… Người đọc còn “xoay” ra các ô màu nâu với những trở trăn, ngẫm suy trước những giá trị lịch sử, văn hóa, truyền thống đạo đức đang ngày ngày mai một: những ngôi nhà mọc lên như tia chớp/ những vật dụng tiện nghi liên tục đổi dáng hình/ những cặp vợ chồng ly hôn như cơm bữa/ những người già mỗi phút mỗi già thêm/ đường phố sách hơn nhưng sông suối bẩn hơn/ đến biển cả cũng chứa đầy chất thải/ ta đầu độc cá rồi ta ăn cá/ vòng luân hồi này Đức Phật cũng chào thua (Trước thế kỷ 21)… Nhưng ở đây, ta cũng gặp những ô ru-bích màu xanh của niềm vui, tin yêu trước những nét đẹp truyền thống vẫn được trao truyền dù ở làng hay ở phố: ở thành phố mà cứ như ở làng/ con tôi ngày trọ học được bà chủ nhà thương/ như con đẻ/ tôi từ Quảng vào thăm con, bà mời tôi ăn cơm tấm ghế/ như mời người trong nhà (Sài Gòn “bao” đủ thứ)…
 Thơ Thanh Thảo triết lý, nhiều suy ngẫm, trở trăn, nhưng suy cho cùng, hiện thực và niềm tin về sự chuyển mình, đi lên của đất nước vẫn sáng lên trên từng trang suy ngẫm ấy, giống như cô dâu chú rễ cùng nắm tay nhau “về đích” tân hôn cho dù ngày rước dâu đầy trời mưa lũ: Chú rể mặc áo vét, xắn quần/ cô dâu không váy cưới nhiều tầng/ cả hai họ tưng bừng lội nước/ chú rể cô dâu cầm tay nhau về đích/ nước trôi nước lũ sáng trời. Vì:
Còn tình yêu tất có ngày nở hoa (Đám cưới ngày lũ lụt).
| |
|
Bản quyền ©2020 Uỷ ban Hội văn học nghệ thuật tỉnh Quảng Ngãi | |